على زمانى قمشه اى

186

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ابو الحسن شمسى هروى ( قرن 4 ق ) ابو الحسن شمسى هروى ، رياضىدان ايرانى قرن چهارم است ، از آنجا كه احمد بن عبد الجليل سجزى ( ح 330 - 415 ) رياضىدان و منجم معروف از وى نام مىبرد به‌نظر مىرسد او در همان زمان و شايد پيش‌تر از آن مىزيسته است ، آنچه دربارهء او مىدانيم - به‌ويژه به‌علت اختلاط و تشابه نام او با ديگران - بر پايه احتمالاتى است كه طبعا آنها را بدون قراين كافى نمىتوان اثبات كرد . سجزى در رساله‌اى با عنوان فى قسمة الزاوية المستقيمة الخطين بثلاثة أقسام متساوية ، از او روشى بر تثليث زاويه نقل كرده و « وپكه » مطالب آن را در ملحقات رساله جبر خيام آورده است . بيرونى نيز روش ابو الحسن هروى را در قانون مسعودى ذكر كرده است ، امّا شايد به سبب رعايت اختصار از مبدع آن نام نبرده است ، امّا چنان‌كه اشاره شد سجزى به صراحت نام او را نوشته است . « 1 » سجزى ( م 415 ق ) ابو سعيد احمد بن محمّد بن عبد الجليل سجزّى يا سجستانى ، منجم ، رياضىدان و مخترع آلات نجوم در سده 4 ق / 10 م و اوايل سده پنجم ق مىباشد او در پيشبرد علوم سهم بسيارى داشت ، شهرت او در فلك‌شناسى و نجوم و هندسه است ، وى در قطاع مخروط و تقاطع آنها با دايره‌ها ، همچنين در تقسيم زاويه به سه قسم متساوى به‌وسيله تقاطع دايره بحث كرده است .

--> ( 1 ) . دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 5 ، ص 343 ماده ابو الحسن شمسى .